Moja suknia przyciągnęła uwagę. Na Forum Prawo Kobiet kolejna kobieta zainteresowała się podobnym zamówieniem. To moment, w którym zachwyt może zamienić się w czyjąś pracę i wynagrodzenie. Chciałabym, żeby firma patrząca na mnie dostrzegała tę samą możliwość: pomysł, umiejętności i zadanie, które mogę dla niej wykonać.
Z wrześniowego Forum we Wrocławiu wróciłam z drugim miejscem w kategorii działalność społeczna konkursu „Tak! Jestem SuperWOMAN” i 28 procentami głosów w tej kategorii. Dziękuję wszystkim, którzy mnie wsparli. Wynik ma dla mnie znaczenie. Teraz interesuje mnie jego dalszy ciąg: czy zdobyta uwaga pomoże zamienić moje pomysły w zawodową współpracę?
Najpierw wymyśliłam suknię, która połączy moje teksty, obraz i modę. Korzystałam z AI przy rozwijaniu wizualnej koncepcji. Potem trzeba było wybierać materiał, przygotować nadruk, rozmawiać z wykonawcami, pilnować terminów i podejmować decyzje. Diana Walkiewicz wniosła wiedzę krawiecką i pracę nad konstrukcją. Druk tkaniny wymagał kolejnych umiejętności. Mój wkład obejmował pomysł, określenie potrzeb, wybory i koordynowanie tej drogi. Każda z tych prac miała swoją autorkę albo wykonawcę.
Na ekranie suknia może wyglądać doskonale. Podczas przymiarki zaczyna odpowiadać na trudniejsze pytania. Co dzieje się z dołem, kiedy siedzę? Gdzie materiał spotyka koła? Jak rękaw układa się przy zgiętym łokciu? Czy tren ma swoje miejsce, kiedy zmieniam pozycję? Wózek, podłokietniki i podnóżki należą do rzeczywistych warunków użytkowania. Projekt trzeba sprawdzić właśnie w tych warunkach.
Mam o nich wiedzę, którą zbieram każdego dnia. Kiedy opowiadam, co ciągnie, odsłania się albo przeszkadza, dostarczam danych potrzebnych do poprawienia produktu. Dobrze, gdy taka rozmowa odbywa się przed uszyciem całości. Wtedy można oszczędzić materiał, czas i poprawki. Tę korzyść pracownia potrafi wycenić. Warto również wycenić wiedzę, dzięki której ją uzyskała.
Dlatego tak uwiera mnie sprowadzanie podobnej realizacji do etykiety „zrobione przez AI”. Znikają z niej wybory, odrzucone wersje, rozmowy, przymiarki i odpowiedzialność za efekt. Gotowy obraz był jednym z etapów. Pomiędzy nim a suknią były kolejne decyzje i działania. Algorytm potrafi zaproponować efektowną falbanę. To ja muszę zauważyć, gdzie ta falbana znajdzie się przy moim kole.
Sama obecność AI również niczego za mnie nie załatwia. Narzędzie może podsunąć pomysł, który okaże się banalny, błędny albo niewykonalny. Moim zadaniem jest go ocenić, poprawić i sprawdzić. Przy tekście dochodzą źródła, sens, ton i odpowiedzialność za każde twierdzenie. Rzetelna rozmowa o autorstwie zaczyna się od ustalenia rzeczywistego wkładu. Dopiero wtedy wiadomo, co oceniamy.
Pracuję głosem, ponieważ tak mogę sprawniej korzystać z urządzeń. Chcę, żeby odbiorca oceniał jakość pomysłu i wykonanej pracy. Sposób naciskania przycisków słabo opisuje umiejętność budowania argumentu, prowadzenia projektu czy zauważenia problemu klientki. Jeśli technologia pozwala mi dostarczyć potrzebny rezultat, staje się częścią mojego warsztatu. Wycena powinna uwzględniać ten rezultat i odpowiedzialność za niego.
Podobnie patrzę na efektowny wygląd. Lubię suknię, która przyciąga wzrok. Mam prawo do urody, koloru i przyjemności z własnego zdjęcia. Mogę przy tym rozmawiać o konstrukcji, budżecie i zawodowych kompetencjach. Kobieta na wózku pomieści te role jednocześnie. Widz, który zatrzymuje się na jej odwadze, widzi zaledwie fragment opowieści.
Komplement potrafi jednak wygodnie zamknąć rozmowę. Pada „jesteś inspirująca”, wszyscy czują, że wydarzyło się coś dobrego, i można przejść dalej. Tymczasem ja chciałabym jeszcze usłyszeć: jaki problem umiesz rozwiązać, co możesz przygotować, ile czasu potrzebujesz i ile kosztuje Twoja praca? To pytania, które pozwalają wyjść ze zdjęcia i wejść do zespołu.
W badaniu Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych z początku 2024 roku zebrano 316 dobrowolnych ankiet internetowych od pracodawców zatrudniających przynajmniej jedną osobę z niepełnosprawnością. Jako główny powód zatrudniania 121 respondentów wskazało publiczne wsparcie finansowe, a 41 chęć udzielenia pomocy. Wyniki opisują tę grupę, więc nie można rozciągać ich na wszystkie polskie firmy ani wyciągać z nich wniosku o braku uznania dla kwalifikacji zatrudnionych.1
Dla mnie są jednak powodem, żeby przyjrzeć się kolejności pytań. Dofinansowanie i organizacja wsparcia mają znaczenie. Obok nich powinny równie wyraźnie pojawić się zadanie, umiejętności i stawka. Pracownica chce wiedzieć, za co jest potrzebna firmie. Sama informacja, że jej zatrudnienie pomaga rozliczyć program albo dobrze wygląda w komunikacie, tej odpowiedzi nie daje.
Raport PFRON z 2024 roku pokazuje także perspektywę osób z niepełnosprawnościami. W badaniu ilościowym obejmującym 1103 osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności 80 procent ankietowanych uznało programy kończące się zatrudnieniem za raczej ważne lub bardzo ważne. Wysoko oceniano również zdobywanie kwalifikacji i dostosowanie warunków pracy.2 W tych odpowiedziach widać zainteresowanie konkretnym skutkiem. Po szkoleniu ma być miejsce, w którym można wykorzystać wiedzę.
Moda dostępna daje takich zadań wiele. Trzeba opisać potrzeby, przetestować prototyp, udokumentować uwagi, przygotować komunikację i sprawdzić drogę od pierwszego kontaktu do odbioru ubrania. Osoby z niepełnosprawnościami mogą wykonywać te prace jako konsultantki, badaczki, redaktorki czy projektantki, zależnie od swoich umiejętności. Własne doświadczenie jest punktem wyjścia. Zawodową wartość zyskuje wtedy, gdy umiemy przełożyć je na użyteczną informację i rozwiązanie.
Mam już sygnały, że taka rozmowa jest możliwa. W korespondencji z Łódź Design Festival Michał Piernikowski potraktował wiedzę użytkowniczki jako zasób projektowy, wskazując rolę rozmowy, obserwacji i testów. Z Gdańska odpowiedziała Eliza Gawrjołek, związana z LUKĄ i pracami nad „Modą dostępną+”. Pojawiła się propozycja rozmowy badawczej oraz możliwość udziału w testach, zależnie od okoliczności. To początki kontaktów. Zakres, terminy i wynagrodzenie pozostają do uzgodnienia.
Dla pracowni z naszego regionu ta historia może być całkiem praktyczna. Kiedy kolejna klientka pyta o podobną suknię, warto sprawdzić, co da się powtórzyć, jak zebrać wymiary na siedząco, ile przymiarek potrzeba i jaki budżet pozwoli utrzymać jakość. Jedna udana realizacja daje materiał do nauki. Zapisany sposób pracy pozwala wykorzystać tę naukę przy następnym zamówieniu.
Taki rozwój wymaga też uczciwego podziału zasług. Jeśli pomysł, konsultacja albo komunikacja pomagają zdobyć klientkę, powinny znaleźć miejsce w ustaleniach współpracy. Przed rozpoczęciem kolejnej realizacji można określić zakres zadań, sposób rozliczenia i zasady pokazywania efektów. Wtedy polecenie oraz widoczność stają się początkiem relacji, w której każda strona wie, co wnosi i co otrzymuje.
Piszę o tym do czytelników z powiatu grójeckiego, bo zawodowa rozmowa może zacząć się blisko. W pracowni, redakcji, sklepie, firmie usługowej. Od konkretnego zadania i próbki pracy. CV pomoże poznać doświadczenie, a rozmowa o sposobie wykonania pozwoli ustalić potrzebne dostosowania. Dopiero taki zestaw daje szansę zobaczyć kompetencje osoby, która pracuje inaczej, niż początkowo sobie wyobrażaliśmy.
Cieszę się z głosów, ze zdjęć i z sukni. Teraz chcę wykorzystać to, co udało się zbudować. Rozwijać pomysły, uczyć się, poprawiać błędy i brać odpowiedzialność za kolejne realizacje. Potrzebuję do tego partnerów, którzy potrafią przejść od zainteresowania do ustaleń. Suknia już przyciągnęła uwagę. W następnej rozmowie chciałabym ustalić zakres pracy i wynagrodzenie.
Katarzyna Wasiak
Źródła
1 POPON, „Badanie nastrojów i opinii pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami”, 2024, s. 2 oraz 11 i 12. Dobrowolne badanie CAWI prowadzone od 19 stycznia do 5 lutego 2024 r.
https://popon.pl/wp-content/uploads/2024/03/RAPORT_Badania-nastrojow-i-opinii-pracodawcow-osob-z-niepelnosprawnosciami-w-2024-r.pdf
2 PFRON, „Raport końcowy badania potrzeb osób niepełnosprawnych w Polsce”, 2024, s. 5 i 83. Badanie ilościowe: 1103 osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.
https://www.pfron.org.pl/fileadmin/Badania_i_analizy/2024/Badanie_potrzeb_ON/Raport_koncowy_Badanie_potrzeb_ON_w_Polsce_09.2024.pdf